Günümüzde kısa süreli seyahatlerden iş gezilerine kadar pek çok ihtiyaçta araç kiralama seçenekleri sıkça tercih ediliyor. Bu hizmetler kullanıcılara esneklik sağlarken sektörün genel yapısı da sürekli olarak gözden geçiriliyor. Tüketicilerin daha güvenilir ve kaliteli deneyim yaşaması için çeşitli çalışmalar yürütülüyor.
Bu çalışmalar doğrultusunda motorlu kara taşıtlarının kiralanması süreçlerini düzenleyen yeni bir yönetmelik taslağı hazırlandı. Taslak, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa ortamı oluşturmayı hedefliyor. Tüketici memnuniyetini en üst seviyeye taşımak amacıyla birçok alanda düzenleme içeriyor.
Taslağın temel amacı, kiralama faaliyetlerini daha kurumsal bir çerçeveye kavuşturmak. Bu sayede hizmet kalitesi artacak, kayıt dışı uygulamalar azaltılacak ve olası mağduriyetler önlenecek. Özellikle bireysel tüketicilere yönelik kiralamalar taslağın odak noktasında yer alıyor. Uzun süreli ve işletmelere yapılan kiralamalar ise düzenlemenin dışında tutuluyor.
Taslakla birlikte kiralama yapan işletmelerin belirli şartları yerine getirmesi zorunlu hale gelecek. Her işletmenin yetki belgesi alması gerekecek. Bu belge için meslek odasına kayıtlı olmak, iş yerinin ikamet veya başka ticari amaçlar için kullanılmaması ve vergi mükellefi olunması gibi koşullar aranacak. Kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş olması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı seviye dört belgesine sahip olması da şartlar arasında.
Tüm bu süreçlerin takip ve kontrolü için özel bir sistem devreye girecek. Motorlu kara taşıtı kiralama bilgi sistemi adı verilen bu altyapı üzerinden yetki belgesi başvuruları ve diğer işlemler yürütülecek. Sistem sayesinde sektördeki faaliyetler daha şeffaf ve denetlenebilir olacak.
Kiralanacak araçlar için de önemli niteliksel sınırlar getiriliyor. Tüketici güvenliği ile hizmet kalitesini artırmak hedefiyle yaş, kilometre ve çevresel standartlar belirleniyor. Klasik taşıtlar hariç tutulmak üzere belirli kriterleri sağlamayan araçların kiralanması mümkün olmayacak. Bu düzenleme sayesinde kullanıcılar daha yeni ve bakımlı araçlarla yolculuk yapma imkanı bulacak.
İşletmelerin filo yapısı da standartlaştırılacak. Her işletmenin en az on taşıta sahip olması ve bunların en az beşinin kendine ait olması zorunlu tutulacak. Özellikle büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmeler için çevre dostu seçeneklere öncelik verilecek. Filolarda en az iki hibrit veya elektrikli araç bulundurma şartı gelecek. Bu araçlardan birinin yerli üretim olması teşvik edilecek. Böylece hem çevreye duyarlı ulaşım desteklenecek hem de yerli üretim güçlendirilecek.
Sözleşme ve ödeme süreçlerinde yaşanan sıkıntılara da çözüm getiriliyor. Depozito uygulamaları net sınırlara kavuşacak. Bir ila altı günlük kiralamalarda depozito en fazla üç günlük kira bedeliyle sınırlı kalacak. Yedi ila otuz günlük veya haftalık kiralamalarda ise bu sınır yedi günlük kira bedeli olacak. Depozitodan hangi durumlarda kesinti yapılabileceği de açıkça tanımlanacak.
Araç iadesinden sonra depozitonun hızla geri ödenmesi zorunlu olacak. Tüketici aracı teslim ettiği tarihi takip eden yedi gün içinde parasını alabilecek. Bu düzenleme uzun süredir yaşanan iade gecikmelerini ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
Ön ödemeli rezervasyonlarda da tüketici lehine kolaylıklar sağlanacak. Teslim saatinden yirmi dört saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan iptal hakkı tanınacak. Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için ise tüketiciden ek ücret talep edilemeyecek. Depozitodan bu tür durumlar için kesinti yapılması engellenecek.
Mevsim koşullarına göre ek yükümlülükler de getiriliyor. Kiracı talep ettiğinde kış lastiği ücretsiz olarak sağlanacak. Periyodik bakımı zamanında yapılmayan araçların kiralanması ise tamamen yasaklanacak. Bu sayede güvenlik standartları en üst düzeyde tutulacak.
Sigorta ve kasko güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek. Kiracılar ek ücret veya özel şart olmadan bu güvencelerden yararlanabilecek. Hasar veya arıza durumunda işletmelerin sürekli iletişim imkanı sunması zorunlu hale gelecek. Kiracılar her an kolayca ulaşabilecekleri bir bildirim altyapısından faydalanacak.
Değer kaybı gibi ek ücret taleplerine de sınırlama gelecek. İşletme ile kiracı anlaşmadığı sürece mahkeme kararı olmadan bu tür ödemeler istenemeyecek. Böylece keyfi uygulamaların önüne geçilecek.
Kiracı talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon cihazı ve hızlı geçiş sistemi gibi ekipmanlar işletme tarafından ücretsiz olarak temin edilecek. Bu düzenleme özellikle aileler ve uzun yolculuk yapanlar için büyük kolaylık sağlayacak.
İlan veren platformlar da sorumluluk üstlenecek. Çevrim içi siteler ve uygulamalar, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmek zorunda kalacak. Belgesiz işletmelerin ilan vermesi engellenecek. Bu sayede tüketiciler güvenilir firmalarla çalışacak.
Mevcut işletmelerin yeni yapıya uyum sağlaması için geçiş süresi tanınacak. Bu süre 2027 yılının ilk gününe kadar devam edecek. Böylece sektördeki dönüşüm kontrollü ve sorunsuz şekilde gerçekleşebilecek.
Tüm bu düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde kiralama sektöründe köklü bir değişim öngörülüyor. Yetki belgesi zorunluluğu, filo standartları, araç nitelikleri, depozito kuralları ve tüketici haklarını koruyan pek çok maddeyle birlikte hem işletmeler hem de kullanıcılar için daha öngörülebilir bir ortam oluşacak. Hizmet kalitesinin yükselmesi, şeffaflığın artması ve mağduriyetlerin azalması bekleniyor.
Taslağın kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşlerine açılmasıyla birlikte öneriler toplanmaya devam ediyor. Bu süreç sonunda nihai yönetmeliğin şekillenmesiyle araç kiralama deneyimi daha güvenli, adil ve kaliteli hale gelebilir. Kullanıcılar bu yenilikleri yakından takip ederek gelecekteki kiralama işlemlerini daha bilinçli şekilde planlayabilecek. Sektördeki bu gelişmeler uzun vadede hem ekonomik istikrara hem de tüketici memnuniyetine katkı sağlayacak nitelikte görünüyor.