Suriye'de toplumsal çeşitlilik ve ulusal birlik konuları uzun süredir önemli tartışma başlıkları arasında yer alır. Özellikle kültürel ve dilsel haklar, geniş kesimlerin dikkatini çeken unsurlar olarak öne çıkar. Son dönemde yayımlanan bir kararname, bu alanda kapsamlı düzenlemeler getirerek yeni bir dönemi başlatıyor.
Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından imzalanan 2026 yılı 13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Suriyeli Kürt vatandaşların konumunu net biçimde tanımlıyor. Kararnamenin birinci maddesi, Kürt kökenli vatandaşların Suriye halkının temel ve asli bir parçası olduğunu belirtiyor. Bu vatandaşların kültürel ve dilsel kimliklerinin, çok yönlü ve birleşik Suriye ulusal kimliğinin ayrılmaz bir unsuru teşkil ettiği vurgulanıyor.
İkinci madde, devletin kültürel ve dilsel çeşitliliği koruma taahhüdünü ortaya koyuyor. Kürt vatandaşların ulusal egemenlik çerçevesinde miraslarını ve sanatlarını yaşatma, ana dillerini geliştirme hakkının güvence altına alındığı ifade ediliyor. Bu düzenleme, çeşitliliğin ulusal yapının zenginliği olarak görüldüğünü gösteriyor.
Üçüncü madde ise Kürtçe'nin ulusal bir dil olarak kabul edildiğini hükme bağlıyor. Kürt nüfusunun kayda değer oranda bulunduğu bölgelerde, devlet ve özel okullarda Kürtçe'nin seçmeli ders veya eğitsel-kültürel faaliyet kapsamında öğretilmesine izin veriliyor. Bu adım, dilsel hakların eğitim alanında somutlaşmasını sağlıyor.
Dördüncü madde, Haseke ilinde 1962 genel nüfus sayımından kaynaklanan istisnai yasa ve tedbirleri yürürlükten kaldırıyor. Suriye topraklarında ikamet eden Kürt kökenli tüm vatandaşlara, kaydı kapalı olanlar dahil olmak üzere Suriye vatandaşlığı verilmesi kararlaştırılıyor. Hak ve yükümlülükler bakımından tam eşitlik sağlanması, kararname'nin en dikkat çekici unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Beşinci madde, 21 Mart tarihini "Nevruz Bayramı" olarak tanımlıyor. Baharı ve kardeşliği simgeleyen bu gün, Suriye'nin tüm bölgelerinde ücretli resmi tatil ilan ediliyor. Bu düzenleme, kültürel sembollerin ulusal düzeyde tanınmasını temsil ediyor.
Altıncı madde, devletin medya ve eğitim kurumlarının kapsayıcı bir ulusal söylem benimseme yükümlülüğünü getiriyor. Etnik veya dilsel temelde her türlü ayrımcılık ve dışlama kanunen yasaklanıyor. Ulusal ayrışmayı körükleyenlerin yürürlükteki yasalar uyarınca cezalandırılacağı belirtiliyor.
Yedinci madde, ilgili bakanlıklar ve yetkili kurumların kararname hükümlerinin uygulanmasına ilişkin yürütme talimatlarını çıkarma görevini veriyor. Bu madde, düzenlemelerin pratikte hayata geçirilmesini sağlama amacını taşıyor.
Sekizinci madde ise kararname'nin Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesini hükme bağlıyor.
Cumhurbaşkanı Şara, kararnameyle ilgili açıklamalarında Kürt kökenli vatandaşların Suriye halkının ayrılmaz parçası olduğunu tekrar vurgulamıştır. Dilsel kimliklerin ulusal kimliğin bir parçası olarak görüldüğü bu yaklaşım, devletin ulusal birliği güçlendirme sorumluluğunu ön plana çıkarıyor.
Tüm bu maddeler bir araya geldiğinde, kararname kültürel çeşitliliğin korunması, eşit vatandaşlık hakları ve ulusal bütünlük arasında dengeli bir çerçeve çiziyor. Kürtçe'nin ulusal dil statüsü kazanması, eğitimde seçmeli ders olarak yer alması ve vatandaşlık sorunlarının çözümü, uzun vadeli toplumsal uyum açısından önemli adımlar olarak değerlendiriliyor.
Nevruz Bayramı'nın resmi tatil ilan edilmesi ise kardeşlik ve bahar simgesinin ulusal düzeyde kutlanmasını mümkün kılıyor. Ayrımcılığın yasaklanması ve kapsayıcı söylem zorunluluğu, medya ile eğitim kurumlarını doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
Sonuç olarak, bu kararname Suriye'de kültürel ve dilsel haklar bağlamında tarihi bir dönüm noktası niteliği taşıyor. Ulusal egemenlik çerçevesinde çeşitliliğin güvence altına alınması, tüm vatandaşların eşit haklara sahip olması hedefini yansıtıyor. Düzenlemelerin uygulanması, ilerleyen dönemde toplumsal dinamikleri şekillendirecek kritik bir süreç olarak öne çıkıyor.