Uluslararası arabuluculuk çabalarıyla şekillenen Gazze ateşkes süreci, yeni bir evreye adım atıyor ve bu gelişmeler geniş kesimlerin dikkatini çekiyor. Anlaşmanın ikinci aşaması, bölgedeki yönetim yapısını ve güvenlik düzenlemelerini doğrudan etkileyecek nitelikte unsurlar içeriyor. Bu aşama, uzun vadeli barış ve yeniden inşa hedeflerini ön plana çıkarıyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, ikinci aşamaya geçildiğini duyurdu. Witkoff, Hamas'tan elinde bulunan son rehine cenazesinin teslim edilmesini beklediklerini belirterek, aksi durumda örgütün ağır bedeller ödeyeceğini ifade etti. Bu açıklama, sürecin hassas dengelerini yansıtıyor.
Trump, Gazze Barış Kurulu'nun kurulduğunu ilan etti ve kendisine başkanlık edeceğini belirtti. Kurulun üyeleri kısa süre içinde açıklanacak olup, eski ve görevdeki devlet başkanları arasında yer alması bekleniyor. Kurulun sahadaki temsilciliğini Birleşmiş Milletler'in eski Ortadoğu Özel Temsilcisi Nikolay Mladenov'un üstlenmesi öngörülüyor. Barış Kurulu, 15 üyeli Filistinli teknokrat hükümetini denetleyecek ve Davos zirvesinde resmen ilan edilmesi planlanıyor.
İkinci aşama kapsamında Gazze'nin yönetimi Hamas'tan devralınarak teknokratlardan oluşan bir heyete teslim edilecek. Bu geçici idarenin başında Filistin Özerk Yönetimi'nin eski bakan yardımcısı Ali Şaath bulunuyor. Şaath, uluslararası alanda tanınan bir isim olarak öne çıkıyor. Diğer üyeler arasında özel sektör ve sivil toplum temsilcileri yer alıyor. Hem Hamas hem de El Fetih hareketi, üye listesini onayladı. İsrailli bir yetkili, üyelerin İsrail'le koordinasyon içinde belirlendiğini belirtti.
Ali Şaath, önceliklerinin zorlu kış şartlarında çadırlarda yaşayan Filistinliler için barınma koşullarını iyileştirmek olduğunu vurguladı. Yeniden inşa planları arasında enkazın denize itilerek yeni alanlar oluşturulması fikri de yer alıyor. Şaath, bu sürecin üç yıldan fazla sürmeyeceğini ve Gazze'nin yedi yıl içinde daha iyi bir duruma geleceğini ifade etti. Acil yardımlar, altyapı tesis edilmesi ve kapsamlı imar, öncelik sıralamasında üst sıralarda bulunuyor.
Hamas üst düzey isimlerinden Basem Naim, ikinci aşamayı bağımsız bir Filistin devleti yolunda adım olarak nitelendirdi. Naim, ateşkesin pekiştirilmesi, insani krizin ele alınması ve yeniden inşa hazırlıklarının hayati önemde olduğunu belirtti. Hamas'ın mevcut hükümeti feshederek idareyi geçiş komitesine devretmeye hazır olduğu açıklandı. Ancak örgütün silah bırakması veya sivil memurların durumu konusunda detay verilmedi. Hamas, silahsızlandırmayı yalnızca Filistin devleti kurulduğunda kabul edeceğini savunuyor.
Arabulucu ülkeler, ikinci aşamaya geçişi memnuniyetle karşıladı. Ortak açıklamada, sürdürülebilir barış ve Gazze'nin yeniden inşası için tüm tarafların anlaşmaya bağlı kalması gerektiği vurgulandı. Bu çağrı, sürecin kırılganlığını göz önünde bulunduruyor.
Sahada önemli değişimler bekleniyor. Gazze, şu anda "Sarı Hat" olarak adlandırılan bir çizgiyle Hamas kontrolündeki bölgeler ve İsrail ordusunun yetki alanları olarak ikiye ayrılmış durumda. İkinci aşama, Hamas'ın tüm silahlarını teslim etmesi ve tünellerin yıkılmasını kapsayan tam silahsızlandırma öngörüyor. Ayrıca barış gücünün konuşlandırılması planlanıyor ancak hangi ülkelerin katılacağı konusunda uzlaşı sağlanamadı.
Rehine ve cenaze teslimleri sürecin kritik unsurlarından biri olmayı sürdürüyor. Witkoff ve Trump, Hamas'tan derhal taahhütlerin yerine getirilmesini talep etti. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, son rehine cenazesinin geri getirilmesinin öncelikli mesele olduğunu aileyle görüşmesinde tekrarladı.
İsrail, Gazze'den daha fazla geri çekilmek için Hamas'ın silah bırakmasını şart koşuyor. Bu koşul, ikinci aşamanın uygulanmasında belirleyici rol oynayacak. Yeniden inşa maliyetinin 50 milyar doları aşacağı tahmin edilirken, şimdiye kadar sınırlı finansman taahhüdü alındı.
İnsani durum ise en acil sorun olarak öne çıkıyor. Yaklaşık iki milyon kişi zorlu kış koşullarında mücadele veriyor. Ateşkesin 10 Ekim'de yürürlüğe girmesinden bu yana Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre 450'den fazla kişi hayatını kaybetti. Bunların en az 100'ü çocuktu. Barınma krizi, sürecin en zorlu başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
Tüm bu gelişmeler, Gazze ateşkes sürecinin ikinci aşamasında sahadaki değişimleri şekillendiriyor. Teknokrat hükümetin göreve başlaması, silahsızlandırma adımları ve uluslararası denetim mekanizmaları, uzun vadeli istikrarı hedefliyor. Barış Kurulu'nun etkinliği ve finansman sağlanması, yeniden inşanın başarısını belirleyecek faktörler arasında yer alıyor.
Sonuç olarak, ikinci aşama Gazze'de yönetimden güvenliğe kadar kapsamlı dönüşümleri beraberinde getiriyor. İnsani krizin hafifletilmesi ve kalıcı barışın sağlanması, tüm tarafların bağlılığına bağlı görünüyor. Gelişmelerin yakından takip edilmesi, bölgedeki geleceğe dair önemli ipuçları sunuyor.