Siyasi liderlerin miraslarını gelecek nesillere aktarma çabaları, zaman zaman önemli tartışmalara yol açabiliyor. Özellikle tarihi mekanların kullanımı ve hediye gelenekleri, bu tartışmaların merkezinde yer alıyor.
Kasımpaşa'da bulunan Kuzey Deniz Saha Komutanlığı'na ait bina, restore edilerek bir müzeye dönüştürülüyor. Asrın lideri tarafından açıklanan projede, kendisine hediye edilen hat sanatı eserleri, kitaplar ve çeşitli objeler sergilenecek. "Bu fakir adına kurduğumuz bir müzemiz var" ifadesiyle duyurulan mekan, halka açılacak.
Bina, İstanbul'un fethinden beri bahriye divanhanesi olarak bilinen tarihi bir yapı. Osmanlı döneminde donanma komutanının karargahı ve ikametgahı olarak kullanılan bu yer, Cumhuriyet döneminde Milli Savunma Bakanlığı'na devredilmiş ve Kuzey Deniz Saha Komutanlığı binası olarak hizmet vermişti.
2022 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından imar planı değiştirilen 30 bin metrekarelik alan, askeri vasfından çıkarıldı. Donanma buradan ayrılırken, bina Cumhurbaşkanlığı'na tahsis edildi. Restore çalışmaları kapsamında iç mekan tamamen yenilendi.
Saygın tarihçiler, aralarında İlber Ortaylı'nın da bulunduğu isimler, binanın Deniz Kuvvetleri Müzesi olarak kullanılmasını önermişti. Beşiktaş'taki mevcut müzenin yetersiz kaldığı ve trafiği zorlaştırdığı belirtilerek, Haliç'teki bu tarihi yapının donanma tarihini yaşatması gerektiği vurgulanmıştı. Ancak plan değişikliğiyle bina farklı bir amaç için hazırlanmaya başlandı.
Asrın liderinin geçmişteki açıklamaları da dikkat çekici. 2003 yılında "Milletin seçtiği kişiler duvarlar arkasında, özel korumalı mekanlarda oturmamalı, milletle birlikte oturmalı" diyen lider, sonraki yıllarda çeşitli saray ve köşkleri kullanmaya başladı. 1.150 odalı saray, Vahdettin Köşkü, Huber Köşkü, Beylerbeyi Sarayı, Marmaris'teki 300 odalı yazlık saray ve Ahlat'taki yapı, bu kullanımlara örnek teşkil ediyor.
Hediye meselesi ise ayrı bir boyut kazandırıyor projeye. 2005'te Moskova ziyaretinde bir halıcı tarafından ipek halı, bir kuyumcu tarafından ise pırlantalı gerdanlık hediye edilmişti. Halının perakende fiyatı 10 bin 600 dolar olarak açıklanırken, gerdanlık iade edilmiş, halı ise başbakanlık envanterine kaydedilmişti. Bu halının kayıt numarası 001 olarak dikkat çekmişti.
Merkez Bankası eski başkanı Gazi Erşel'in açıklamasıyla tartışma büyümüş, Adnan Menderes'e ait olduğu sanılan bir kol saatinin aslında Maliye Bakanlığı yapmış Ziya Müezzinoğlu'na hediye edildiği ortaya çıkmıştı. Müezzinoğlu, hediyeyi kabul etmeyerek devletin kasasına bırakmış ve not düşmüştü.
2007 yılında ise Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, görev süresince kendisine hediye edilen 1243 parçanın tamamını devlete vermişti. Takılar, saatler, halılar, tablolar dahil tüm objeler envantere kaydedilmişti.
Yabancı ülkelerdeki uygulamalar da farklı bir perspektif sunuyor. ABD'de başkanlara 250 dolardan pahalı hediye kabulü yasak. Tüm hediyeler hemen devlete veriliyor ve görev sonunda kamuoyuyla paylaşılıyor. Avrupa Birliği'nde memurlara 50 eurodan pahalı hediye verilemiyor, İngiltere'de ise 140 sterlin sınırı uygulanıyor ve hediyeler şeffaf şekilde yayınlanıyor.
Bu örnekler, hediye geleneklerinin farklı kültürlerdeki yansımalarını ortaya koyuyor. Kasımpaşa'daki müze projesi, tarihi bir binanın yeni işleviyle birlikte, geçmiş uygulamaları da gündeme getiriyor.
Sonuç olarak, restore edilen divanhane binası, hediyelerin sergileneceği bir mekan olarak hazırlanırken, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan tarihle iç içe bir yapıya sahip oluyor. Projenin tamamlanmasıyla halkın ziyaretine açılacak müze, çeşitli eserleri barındıracak. Gelişmeler, kamuoyunda geniş yankı uyandırmaya devam ediyor.
