Ekonomik planlamanın en kritik belgelerinden biri olan yıllık yatırım programları, gelecek yılın önceliklerini ve kaynak dağılımını belirler. Bu belgeler, kamu kaynaklarının nasıl kullanılacağını ortaya koyarak hem yatırımcılara hem de vatandaşlara yol gösterici nitelik taşır.
2026 Yılı Yatırım Programı, Cumhurbaşkanı imzasıyla Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yer aldı. Programda merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşlarının projeleri detaylı şekilde listelendi. Mahalli idarelerin yalnızca dış krediyle finanse edilen projelerine yer verildi.
Programın hazırlanmasında 12. Kalkınma Planı'ndaki temel politikalar ve hedefler ile 2026-2028 Orta Vadeli Program'daki öncelikler esas alındı. Projelerin seçiminde azami derecede seçici davranılarak kalkınma planında öngörülenler, deprem riski nedeniyle başlanması zorunlu olanlar ve toplumsal-ekonomik etkisi güçlü projeler önceliklendirildi.
Kamu kurumları tarafından yürütülecek projelerin toplam tutarı yaklaşık 13.999,1 milyar lira olarak hesaplandı. Bu projelere tahsis edilen ödenek ise 1 trilyon 920,8 milyar lira seviyesinde gerçekleşti. Program kapsamında 3 bin 857'si ana proje olmak üzere toplam 13 bin 887 projenin yürütülmesi planlandı.
2025 yılında 5 bin 335 proje tamamlanmışken, 2026 programına 5 bin 284 yeni proje eklendi. Bunların 2 bin 403'ü çok yıllık, 2 bin 881'i ise bir yıl içinde bitirilecek nitelikte belirlendi.
Yatırım ödeneğinin dağılımında merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kuruluşlar yüzde 62,8 pay aldı. Kamu iktisadi teşebbüsleri ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar yüzde 35,4, döner sermayeli kuruluşlar ile sosyal güvenlik kuruluşları ise yüzde 1,8 oranında kaynak kullandı.
Deprem tedbirlerine özel önem verilen programda toplam 697 milyar lira tutarında projeye yer ayrıldı. Bu ödeneklerin yaklaşık yüzde 45,7'si sağlık sektörüne, yüzde 19,5'i eğitim sektörüne, yüzde 16'sı ise konut sektörüne yönlendirildi.
Sektörel dağılımda ulaştırma-haberleşme yüzde 26,5 payla en büyük dilimi aldı. Bu alanda demiryolu yatırımları öne çıkarken 145,6 milyar lira demiryolu projelerine, 8,1 milyar lira iltisak hattına, 15,5 milyar lira ise çeşitli demir yolu hatlarına ayrıldı.
Madencilik sektörü yüzde 18 payla ikinci sırada yer aldı. Burada Sakarya Doğal Gaz Sahası Geliştirme Projesi için 211,4 milyar lira, doğal gaz ve petrol arama-üretim faaliyetleri için 121,2 milyar lira ödenek tahsis edildi.
Eğitim sektörü yüzde 13,2 oranında kaynak aldı. Milli Eğitim Bakanlığı yatırımları için 160,5 milyar lira, FATİH-EBA ikinci faz kapasite geliştirme projesi için 4,6 milyar lira ayrıldı.
Tarım sektörü yüzde 10 payla dikkat çekti. Sulama alanında 64 bin hektar yeni açma, 15 bin hektar yenileme hedeflendi. GAP Eylem Planı sulama projelerine 34,1 milyar lira, taşkın koruma yatırımlarına 35 milyar lira, arazi toplulaştırmaya 5,96 milyar lira (352 bin hektar), organize tarım bölgelerine 3,9 milyar lira (toplam maliyet 17,3 milyar lira) ayrıldı. Seracılıkta 18 bin 841 dekar, büyükbaş hayvancılıkta 28 bin 494 dekar, su ürünlerinde 6 bin 337 dekar alan geliştirilecek.
Sağlık sektörü yüzde 9 pay aldı. 11 bin 334 yatak ve 155 ünite kapasiteli yatırımlar ile 18 bin 265 yatak kapasiteli 15 şehir hastanesinden 6 bin 200 yataklı 6'sının tamamlanması planlandı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na 35,8 milyar lira ödenek verildi. Bunun 17,6 milyar lirası organize sanayi bölgelerine, 12,6 milyar lirası küçük sanayi sitelerine ayrıldı.
AR-GE ve yenilik faaliyetlerine 39 milyar lira, üniversitelere 70,5 milyar lira kaynak tahsis edildi. Bu ödenekler yükseköğretim kalitesini, fiziki imkanları, sağlık altyapısını ve araştırma kapasitesini güçlendirecek.
Ulaştırma projelerinde Divriği-Kars, Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu ve Kalkınma Yolu Demir Yolu Hattı gibi stratejik bağlantılar ön plana çıktı. Tarımda orman yangınlarıyla mücadele için 4 adet küçük yangın tanker uçağı alımı da programa dahil edildi.
Bu kapsamlı yatırım programı, ekonomik büyümeyi desteklerken deprem risklerine karşı direnci artırmayı ve stratejik sektörlerde ilerlemeyi hedefliyor. Öncelikli projelerin seçici şekilde belirlenmesi, kaynakların verimli kullanımını sağlayacak önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Programdaki yeni projelerin büyük bölümü çok yıllık nitelikte olup uzun vadeli kalkınmaya katkı sunacak. Tamamlanan ve yeni eklenen proje sayıları, kamu yatırım politikalarının sürekliliğini ve yenilenme hızını gösteriyor.
Deprem odaklı ödenek dağılımı, sağlık ve eğitim altyapısının güçlendirilmesinde kritik rol oynayacak. Konut projeleri ise afet riskine karşı yaşam alanlarını güvenli hale getirecek.
Sektörlerin ödenek payları, ulaştırma ve enerji gibi altyapı alanlarının önceliğini koruduğunu ortaya koyuyor. Madencilik yatırımları enerji bağımsızlığını, tarım projeleri gıda güvenliğini destekleyecek nitelikte.
Genel tablo, 2026 yılının kamu yatırımları açısından hareketli ve dönüştürücü geçeceğine işaret ediyor. Programın uygulanması, ekonomik hedeflere ulaşmada belirleyici olacak.