Avrupa Birliği'nin ekonomik haritası yeni yılın ilk gününde önemli bir değişime sahne oldu. Uzun süredir beklenen bir adım atılırken, milyonlarca kişinin günlük hayatı doğrudan etkilenecek gelişmeler dikkat çekiyor. Bu tür geçişler, genellikle hem fırsatlar hem de endişeler doğururken, son olay herkesin gündemine yerleşmiş durumda.
Bulgaristan, 1 Ocak 2026 itibarıyla Euro Bölgesi'nin 21'inci üyesi haline geldi. Bu katılım, ülkenin 2007'de AB'ye üye olmasından bu yana en büyük dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Ulusal para birimi Bulgar Levası'nın yerini euro alacak olması, yıllardır süren hazırlık sürecinin meyvesini veriyor. Leva, euronun 1999'da piyasaya sürülmesinden beri euroya sabitlenmiş durumdaydı ve Temmuz 2020'de Avrupa Döviz Kuru Mekanizması'na (ERM II) dahil edilmişti.
Ekonomik kriterler açısından Bulgaristan, katılım için gerekli şartları başarıyla karşıladı. Enflasyon oranı şu anda yüzde 2,8 seviyesinde; 2022'de yüzde 13'lere ulaşan bu oran ciddi şekilde düşmüş. Bütçe açığı yüzde 3'te tutulurken, borç oranı GSYİH'nin sadece yüzde 24'ü civarında. AB kuralları gereği bütçe açığı yüzde 3'ü, borç oranı ise yüzde 60'ı aşmamalı. Bu düşük seviyeler, ülkenin makroekonomik istikrarını öne çıkarıyor.
Avrupa Komisyonu ve Euro Bölgesi maliye bakanları, yılın başlarında katılımı onaylamıştı. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, bu adımın ülkenin ekonomik temellerini güçlendireceğini, küresel şoklara karşı direncini artıracağını ve karar alma süreçlerinde sesini yükselteceğini belirtmişti. Başbakan Rosen Jelyazkov ise euroyu "sadece bir para birimi değil, stratejik bir tercih" olarak tanımlamıştı.
Ancak süreç tamamen sorunsuz ilerlemedi. Bulgaristan'da siyasi belirsizlikler büyük bir gölge düşürüyor. 2021'den bu yana yedi parlamento seçimi yaşanırken, önümüzdeki aylarda sekizincisi gündemde. Aralık ayında hükümet, yüksek vergiler ve sosyal güvenlik katkıları artırımı planları nedeniyle protestolarla karşılaşmış ve istifa etmişti. Yolsuzluk algısı yüksek olan ülkede, Uluslararası Şeffaflık Örgütü endeksinde AB üyeleri arasında en ön sıralarda yer alıyor.
Halk desteği ise bölünmüş durumda. Anketler, euroya geçişi destekleyenlerin yabancı yatırım akışını artıracağı, döviz maliyetlerini ortadan kaldıracağı ve AB tek pazarına entegrasyonu güçlendireceği görüşünde olduğunu gösteriyor. Ancak karşı çıkanlar da güçlü; fiyat artışları, enflasyon yükselişi ve para politikasının Avrupa Merkez Bankası'na geçmesi endişeleri yaygın. 4 Haziran'da karar açıklandığında başkentte euro karşıtı gösteriler düzenlenmişti.
Uzmanlar da farklı açılardan yorum yapıyor. Bulgar Bilimler Akademisi'nden Prof. Rossitsa Rangelova, euro destekçilerinin refahın otomatik artacağını iddia ettiğini ancak bunun nasıl gerçekleşeceğini açıklamadığını söylüyor. Bruegel'den Guntram Wolff, makroekonomik performansın istikrarlı olduğunu ancak büyümenin optimal olmadığını belirtiyor. Euro sonrası bütçe disiplininin gevşeme riskine dikkat çekerken, düşük borç seviyeleri nedeniyle büyük tehlike görmüyor.
Konrad Adenauer Vakfı'ndan Norbert Beckmann ise kriterlerin karşılandığını ve düşük borç oranlarının avantaj olduğunu vurguluyor. Ancak gelir seviyesi AB ortalamasının sadece yüzde 59'unda olan ülkede, yapısal reformların şart olduğunu ekliyor. Borçlanmayla yapay refah yaratılırsa Yunanistan benzeri sorunlar yaşanabileceği uyarısı yapıyor.
Dezenformasyon da euro karşıtlığını körüklüyor. Wolff, Rus dezenformasyon kampanyalarının Bulgaristan'ı hedef aldığını ve Rusya'nın ülkeyi etki alanına çekmeye çalıştığını belirtiyor. Bu hibrit tehditler, katılım sürecini zorlaştıran unsurlardan biri.
Ekonomik etkiler açısından euro, Bulgaristan'ı Batı'ya daha sıkı bağlayacak. AB, 2026'da yüzde 2,7, 2027'de yüzde 2,1 büyüme öngörüyor. Yabancı yatırımlar artabilir, entegrasyon derinleşebilir. Ancak siyasi istikrarsızlık yatırımcı güvenini zedeleyebilir. Nüfusu 6,4 milyon olan ülke, AB'nin en yoksullarından biri olarak hala uzun yol önünde.
Euro Bölgesi'nde üye sayısı 21'e çıkarken, euro kullanmayan AB ülkeleri altıya düştü: İsveç, Polonya, Çekya, Macaristan, Romanya ve Danimarka. Bu katılım, AB bütünlüğünü güçlendiren bir adım olarak görülüyor.
Bulgaristan euro katılımı haberleri, ekonomik çevrelerde büyük yankı uyandırıyor. Euro bulgaristan geçişi sonrası fiyatlar ne olacak, enflasyon yükselecek mi soruları sıkça soruluyor. Siyasi çalkantılar euro etkisi tartışmalarını alevlendiriyor.
Yolsuzlukla mücadele ve yapısal reformlar, euro'nun vaat ettiği refahı gerçekleştirmek için anahtar konumda. Hükümet değişiklikleri rağmen Batı entegrasyonu destekçileri parlamentoda çoğunluğu korudu.
Sonuçta, Bulgaristan euro bölgesi katılımı 2026'da gerçekleşti. Ekonomik istikrar, düşük borç avantajı ve stratejik tercih ön planda olsa da, siyasi belirsizlik, halk bölünmesi ve dezenformasyon riskleri gölgede bekliyor. Euro bulgaristan refah artışı sağlayacak mı, yoksa yeni zorluklar mı getirecek? Önümüzdeki aylar bu soruların cevabını verecek. Bulgaristan euro haberleri, Avrupa ekonomisini yakından ilgilendiriyor.
