Taksi sektöründe faaliyet gösteren işletmeler, son dönemde önemli düzenlemelerle karşı karşıya kalıyor. Yolcu taşımacılığının dijitalleşme ve kayıt altına alınması yönündeki adımlar, hem hizmet kalitesini artırmayı hem de mali işlemlerde şeffaflık sağlamayı hedefliyor. Bu kapsamda hayata geçirilecek yeni uygulamalar, sektördeki mevcut yapıyı köklü bir değişime hazırlıyor.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan tebliğ taslağı, taksi işletmecilerine yönelik önemli bir zorunluluk getiriyor. Taksimetreyle entegre çalışacak taksi mali cihazlarının kullanımı, belirli bir takvim doğrultusunda zorunlu hale geliyor. Bu cihazlar, fiş veya elektronik belge düzenleyebilen özelliklere sahip olacak ve taksimetrelerle tam uyumlu bir sistem oluşturacak.
Uygulamanın temel amacı, kayıtlı ekonominin güçlendirilmesi, belge düzenine tam uyum sağlanması ve yolcuların kartlı ödeme seçeneklerinden daha etkin yararlanabilmesi olarak belirlenmiş durumda. Taksimetre takılması zorunlu olan tüm taksilerle yolcu taşımacılığı yapan mükellefler, bu kapsama dahil ediliyor. Mevcut işletmeler için geçiş süreci, 1 Temmuz 2026 tarihine kadar tamamlanacak şekilde planlanmış bulunuyor.
Yeni mükellefiyet tesis eden veya taksimetre değiştiren işletmelerde ise farklı bir yaklaşım benimseniyor. Bu durumlarda, işe başlama veya taksimetre değişim tarihini izleyen en geç 30 gün içinde onaylı taksi mali cihazının kullanıma alınması gerekecek. Fiilen yolcu taşımacılığına başlanan hallerde ise cihazın, taşımacılık faaliyetine başlamadan önce hazır hale getirilmesi zorunlu tutuluyor.
Tebliğin yürürlük tarihi ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından verilen ilk onay tarihi arasında yeni plaka tahsis edilen mükellefler için özel bir geçiş hükmü getiriliyor. Bu gruptaki işletmeler, taksi mali cihazını 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren kullanmaya başlayacak. Böylece yeni girişlerin sisteme uyumu için ek süre tanınmış oluyor.
Taksi mali cihazlarının teknik özellikleri ve onay süreçleri de dikkatle düzenlenmiş durumda. Cihazlar ve bağlantılı çalışacak taksimetreler, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde TÜBİTAK ve Türk Standartları Enstitüsü tarafından incelemeye tabi tutulacak. Bu incelemeler, sistemin güvenilirliğini ve standartlara uygunluğunu garanti altına alacak.
Sistemin işleyiş mekanizması, tam bir entegrasyon üzerine kuruluyor. Taksimetrenin açılmasıyla eş zamanlı olarak taksi mali cihazında işlem başlayacak. Ücret hesaplaması taksimetrede tamamlandığında, cihazda da otomatik olarak işlem sonlandırılacak. Tutar bilgisi, taksimetreden mali cihaza doğrudan aktarılacak ve manuel giriş imkanı bulunmayacak.
Bağımsız çalışma yasağı, sistemin en önemli kurallarından biri olarak öne çıkıyor. Taksimetreler, mali cihaz olmadan tek başına çalışamayacak. Aynı şekilde mali cihaz da taksimetreden bağımsız fiş veya belge düzenleyemeyecek. Ücret hesaplandıktan ve belge düzenlendikten sonra ancak taksimetre yeniden kullanılabilecek hale gelecek.
Kartlı ödeme altyapısı da zorunluluğun ayrılmaz bir parçası konumunda. Mükellefler, taksi mali cihazını kullanma zorunluluğunun başladığı tarihi izleyen 15 gün içinde en az bir banka veya ödeme kuruluşu ile üye iş yeri anlaşması yapacak. Bu anlaşma sayesinde yolcuların banka veya kredi kartı ile ödeme talepleri, cihazlar aracılığıyla karşılanabilecek.
Taksi mali cihazı, iki farklı seçenekle tanımlanıyor. Birinci seçenek fiş düzenleyebilen cihazlar olurken, ikinci seçenek elektronik belge düzenleyebilen modeller olarak belirlenmiş durumda. Bu esneklik, işletmelerin ihtiyaçlarına göre tercih yapmasına olanak tanıyacak.
Uygulamanın sektöre getireceği yenilikler arasında, yolcu taşımacılığında dijital belge kullanımının yaygınlaşması önemli yer tutuyor. Kartlı ödemelerin kolaylaşması, nakit dışı işlemlerin artmasını sağlayarak hem yolcu memnuniyetini hem de mali takip imkanlarını artıracak. Kayıt dışı işlemlerin minimize edilmesi de düzenlemenin uzun vadeli hedefleri arasında bulunuyor.
Teknik inceleme süreçleri, cihazların güvenilirliğini ve standartlara uygunluğunu garanti altına alacak şekilde tasarlanmış durumda. Onaylı cihaz listesi, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından duyurulacak ve işletmeler bu listeden seçim yapacak. Geçiş sürecinde yaşanabilecek aksaklıkların önlenmesi için sektör görüşleri dikkate alınarak taslak son haline getirilmiş durumda.
Sonuç olarak, taksi mali cihazı zorunluluğu, sektörde dijital dönüşümün önemli bir adımı olarak değerlendiriliyor. 1 Temmuz 2026 ve sonrası için belirlenen takvim, işletmelerin hazırlık sürecini planlamalarına olanak tanıyor. Kartlı ödeme altyapısının güçlenmesi ve belge düzeninin tam sağlanması, yolcu taşımacılığında yeni bir dönem başlatacak nitelikte görünüyor. Bu düzenleme, hem işletmelerin hem de yolcuların günlük işlemlerini daha güvenli ve şeffaf hale getirecek.
